چه کسی نوجوان های ما را تربیت میکند؟

امروزه به تدریج شاهد رواج لطیفه هایی در بین مردم هستیم که در پس لبخند هایی که برلب می نشانند بیان گر یک حقیقت تلخ نیز هستند: “اعتیاد فرزندان به فضای مجازی و دوری روزافزون آن ها از خانواده”. به عنوان مثال:

“دیشب برق رفت. از اتاق بیرون اومدم، چند نفر توی خونه بودن! پیششون نشستم. آدمای خوبی به نظر میان!”

“و همانا خداوند شب را قرار داد تا مایه آرامش بندگانش باشد. اما “وی چت” (chat we) آمد و شب و روز را از بندگان خدا گرفت”

“اینایی که فکر میکنین من خیلی علافم، اینطور نیست! من یه زندگی بیرون از نت هم دارم، فقط پسوردش یادم رفته … !!” و سایر مطالبی از این دست که روزانه در بین اقشار مختلف مردم انتشار می یابد.

آری، شاید باید به جای تنها بیان چند لطیفه و لبخندی تلخ، بیشتر بر این حقیقت پرداخت که چگونه ورود بی مهابا و پرشتاب رسانه های دیجیتال و گوشی های هوشمند، سبک زندگی مان را بیرحمانه دستخوش تغییرات کرده است.

چنانچه می دانیم “نوجوانی” دورانی ست که فرد از نظر روحی در شرایطی سخت و حساس بسر می برد. دوران گذر از کودکی و ورود به جوانی. دوران شکل گیری شخصیت. و دورانی که شخص به الگویی حقیقی جهت ساخت شخصیت خود نیاز دارد. در همین راستا در حالی که نیاز فرد به ارتباط با خانواده و حضورش در میان جمع های خانوادگی به بیشترین حد خود می رسد، نوجوان با ورود به فضای مجازی رفته رفته از جمع خانواده فاصله گرفته و اقدام به دوستیابی و ارتباط گیری با اهالی مجازآباد می کند. ارتباط گیری با افرادی که همگی نقاب بر چهره زده، هیچ یک حقیقت شخصیت خود را بیان نکرده و شخصیتی آرمانی از خود نشان می دهند.

در این میان آنچه برای نوجوان لذت بخش بوده و منجر می شود تا بیش از پیش به این فضا سوق پیدا کند، توانایی و آزادی عمل وی در ساخت هر نوع شخصیتی از خود می باشد. نوجوان به مرور شروع می کند به ساخت شخصیتی از خود در فضای مجازی در قالب “آواتار” (avatar)، منطبق با آرمان ها و ایده آل هایی که در ذهن خود داشته اما عملا توانایی بروز و ظهور  آن را در دنیای حقیقی ندارد. لذا سپری کردن زمان با “آواتار” خود در فضای مجازی را به هر کار دیگری در دنیای حقیقی ترجیح می دهد. رفته رفته زمان حضور خود در فضای مجازی را افزایش داده، از حضور در دنیای حقیقی کاسته و به “آواتار” ساختگی خود وابسته می شود. بدین ترتیب با گذر زمان برای خود “زندگی دوم” (second life) ی را در دنیای مجازی شکل می دهد. تا آن جا که کم کم جدا شدن از این زندگی و بازگشت به دنیای حقیقی برایش دردناک و غیرقابل تحمل می گردد.

حال در نظر بگیرید نوجوانی که در دوران شکل گیری شخصیت حقیقی خود قرار دارد، به جای ساخت شخصیت خود با حضور در جمع خانواده و برقراری روابط اجتماعی در دنیای حقیقی، با شخصیت ساختگی و مجازی خود (آواتار) درگیر می شود. حال هرچه فاصله ی این شخصیت آرمانی ای که در ذهن دارد از شخصیت وی در دنیای حقیقی بیشتر باشد نوجوان بیش از پیش دچار اختلال در تطابق این دو نوع زندگی (زندگی در دنیای حقیقی و “زندگی دوم”) گشته و درگیر بحران روحی و شخصیتی می شود.

علاوه بر آنچه ذکر شد، ورود و وابستگی به “زندگی دوم” به تدریج در “سبک زندگی” نوجوان نیز تاثیر می گذارد. بیدار ماندن تا پاسی از شب و یا بیدار شدن زودهنگام جهت سپری کردن زمان بیشتر در این مجازآباد رؤیایی. کاهش ارتباط محسوس با والدین. عدم همراهی با خانواده بر سر سفره ی غذا. استفاده از گوشی هوشمند هنگام سرو غذا و یا حتی در کلاس درس و مدرسه جهت حضور در فضای سایبر.

همچنین یکی دیگر از آسیب های دنیای مجازی که فضا را برای نوجوان جهت درگیر و وابسته شدن به “زندگی دوم” ایجاد می کند،  حس تنهایی و استقلالی است که در این فضا وجود دارد. بدلیل عدم کنترل خانواده در این فضا، نوجوان با ورود به فضای مجازی این اطمینان و آرامش خاطر را پیدا می کند که دیگر نگاه های کنترل کننده ی پدر و مادر در این دنیا در پی اش نخواهند بود و گویی خود را از بند تمامی قوانین دست و پا گیر دنیای حقیقی رها می بیند. و حقیقت این است که در چنین شرایطی تنها چیزی که می تواند فرد را در چهارچوب قوانین نگاه دارد بن مایه ی مذهبی و اعتقادی وی می باشد.

حال آنچه مشخص است این است که ورود به فضای مجازی و ارتباط گیری از طریق رسانه های دیجیتال و گوشی های اندروید در عصر حاضر اجتناب ناپذیر می باشد. فلذا جهت ورود این گونه ابزار و رسانه ها به زندگی فرزندانمان باید برنامه ریزی دقیق، همراه با حضور و نظارت خود داشته باشیم تا در راستای آن اجازه ی فاصله گرفتن از جمع خانواده را به وی ندهیم. چرا که بوجود آمدن چنین فاصله ای منجر به ایجاد فضاهای خالی جهت پرداختن بیش از حد به دنیای مجازی می شود. به عنوان مثال اطلاعات و ابزار خود را قبل از فرزندمان در این زمینه به روز نگاه داریم. همراه با وی در شبکه های اجتماعی آیدی و پروفایل ساخته و در فضای مجازی نیز با وی ارتباط داشته باشیم. بدین ترتیب علاوه بر کنترل و نظارت بر روابط وی امکان ایجاد حس تنهایی و استقلال بی حد و حصر را از وی می گیریم. که این حس، خود منشأ بسیاری از قانون گریزی ها و آسیب ها در فضای مجازی می شود. بدین ترتیب نوجوان از همان ابتدا ناگزیر از ساخت “آواتار” و شخصیت مجازی ای نزدیک به شخصیت حقیقی خود بوده و بدین صورت شخصیت حقیقی وی همراه با شخصیت مجازی اش همسو و در یک راستا شکل گرفته و رشد می کند. بعلاوه یکی از مهمترین نتایج همراهی با نوجوان در فضای مجازی، ایجاد فضا و گفتمان مشترک با وی در دنیای حقیقی است که این خود منجر به افزایش ارتباط والدین و نوجوان گشته و بدین ترتیب خطر آثار سوء “زندگی دوم” را کاهش می دهد.

 

پ.ن: منتشر شده در مفتاح نیوز

/ 1 نظر / 48 بازدید